Thuathungbien

Mục lục
1. Lời giới thiệu. Tự tin diễn thuyết
2. Chương 1. Nghệ thuật nói và hùng biện
3. Chương 2. Lên kế hoạch và chuẩn bị đơn giản
4. Chương 3. Tự tin và vững vàng tâm lý
5. Chương 4. Khởi đầu ấn tượng với người nghe
6. Chương 5. Cuộc họp chuyên nghiệp với các nhóm nhỏ
7. Chương 6. Chuyên gia đàm phán và thuyết trình trong các
nhóm nhỏ
8. Chương 7. Nền tảng chuyên nghiệp: Gây ấn tượng với lượng
khán giả đông đảo
9. Chương 8. Kỹ năng sử dụng sức mạnh của giọng nói
10. Chương 9. Thủ thuật thương mại: Kỹ năng diễn thuyết chuyên
nghiệp
11. Chương 10. Kiểm soát không gian của bạn
12. Chương 11. Kết thúc bùng nổ: hãy làm cho khán giả nín thở!
13. Chương 12. Cách tạo bài thuyết trình bán hàng đầy thuyết phục

Lời giới thiệuTự tin diễn thuyết
Số phận có thể thay đổi từ việc thay đổi suy nghĩ; chúng ta sẽ
trở thành người như chúng ta mong muốn, làm những điều
chúng ta ao ước, khi suy nghĩ và thói quen của chúng ta tương
xứng với những khao khát đó.
— ORISON SWETT MARDEN —
Khả năng diễn thuyết là yếu tố quan trọng dẫn đến thành công. Một
người biết ăn nói sẽ được tôn trọng, đánh giá cao hơn trong công ty
và dễ thu hút được sự chú ý của những người có thể giúp đỡ hoặc
tạo cơ hội phát triển cho bạn. Khả năng diễn đạt tốt còn chứng tỏ
cho mọi người thấy bạn thông minh và tài giỏi hơn những người
không có khiếu ăn nói.
Tài sản lớn nhất của bạn chính là trí tuệ. Một trong những kỹ năng
đáng quý nhất là khả năng tư duy tốt và thể hiện một cách rõ ràng,
rành mạch. Kỹ năng này có thể giúp bạn được tăng lương và thăng
cấp nhanh hơn bất kỳ kỹ năng nào khác. Hơn hết, cách duy nhất để
bạn thể hiện hiểu biết chuyên sâu của mình về một lĩnh vực là biến
suy nghĩ và ý tưởng của bạn thành lời nói hoặc văn bản. Khi bạn
diễn đạt tốt, mọi người sẽ nói, “Anh ta thực sự biết mình đang nói
gì”.
Tin vui là trí tuệ của bạn cũng giống như các bó cơ. Nó trở nên khỏe
khoắn và bền bỉ hơn qua quá trình vận động. Việc sắp xếp suy nghĩ
và ngôn từ kỹ càng trước khi nói sẽ giúp bạn có ý thức và cẩn thận
hơn về những điều bạn sắp nói và cách bạn diễn đạt chúng. Việc
lên kế hoạch, chuẩn bị và truyền tải lời nói cho bài thuyết trình sẽ
khiến bạn sử dụng khả năng tư duy ở cấp độ cao hơn, và dĩ nhiên
cũng sẽ giúp bạn thông minh hơn.
Loại bỏ sợ hãi và tăng tốc trong sự nghiệp

Vài năm trước, tôi tổ chức một cuộc hội thảo trong một ngày về
cách điều hành hiệu quả cho một nhóm doanh nhân. Trong suốt bài
diễn thuyết, tôi luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của khả năng diễn
đạt và thuyết phục người khác trong công việc kinh doanh.
Vào cuối ngày, một doanh nhân có vẻ ngại ngùng bước đến và nói
với tôi rằng nhờ có những lời khuyên của tôi, anh ta đã quyết định
học cách để trở thành người giỏi ăn nói. Anh ta quá mệt mỏi vì bị
cấp trên từ chối và loại ra khỏi danh sách được thăng cấp.
Một năm sau đó, tôi nhận được bức thư của anh ta kể về câu
chuyện của mình. Anh ta đã tham gia một nhóm Toastmasters1 và
đến các buổi gặp mặt hằng tuần. Trong mỗi buổi đó, từng thành viên
sẽ đứng lên và nói về vài chủ đề và được cho điểm vào cuối buổi.
1.

Toastmasters tên gọi đầy đủ là Toastmasters International, một tổ
chức phi lợi nhuận quốc tế nhằm mục đích giúp các thành viên nâng
cao kỹ năng giao tiếp và lãnh đạo thông qua việc nói trước đám
đông.
Toastmasters sử dụng liệu pháp “gây tê có hệ thống2”, nghĩa là khi
bạn làm đi làm lại một điều gì, bạn sẽ không còn nhạy cảm với nó
nữa. Khi bạn thường xuyên nói trước nhiều người, dần dần bạn sẽ
không còn sợ và ngại nữa.
2.

Systematic desensitization: một liệu pháp tâm lý khắc phục nỗi sợ
hãi và rối loạn lo âu khác.
Anh ta cũng tham gia khóa học Dale Carnegie3 trong 14 tuần. Trong
mỗi buổi học, anh ta đều phải nói trước nhóm. Trong vòng sáu
tháng, anh ta đã có rất nhiều bài thuyết trình và không còn sợ nói
trước đám đông nữa. Anh ta đã tự tin hơn nhiều về khả năng diễn
thuyết của mình trước mọi người.
3.

Dale Carnegie là tên các chương trình đào tạo của Dale Caregie
nhằm giúp các nhà lãnh đạo cải thiện những kỹ năng cần thiết.

Cánh cửa dành cho bạn
Sau đó, anh ta tiếp tục kể cho tôi câu chuyện về một tình huống
khẩn cấp ở công ty để chứng minh cho sự thay đổi của mình. Hôm
đó, một đồng nghiệp của anh ta có lịch giới thiệu sản phẩm với
khách hàng nhưng người này đột nhiên bị ốm và không thể có mặt
ở cuộc họp. Giám đốc gọi cho anh ta và hỏi xem liệu anh ta có thể
thuyết trình thay vào sáng hôm sau được không. Anh ta đã nhận lời
ngay.
Anh ta miệt mài chuẩn bị tài liệu suốt đêm. Sáng hôm sau, anh ta
đến văn phòng của khách hàng, và có một bài giới thiệu tuyệt vời về
dịch vụ của công ty và đã thỏa thuận ký được hợp đồng làm ăn đó.
Khi về văn phòng, vị giám đốc nói lại với anh ta rằng khách hàng
vừa gọi và cảm ơn vì bài thuyết trình rất ấn tượng.
Từ đó, anh ta được tin tưởng cử đi gặp khách thường xuyên hơn.
Anh ta được thăng cấp liên tục và nhanh chóng trở thành quản lý
cấp cao và đang phấn đấu trở thành cổ đông của công ty. Anh ta nói
với tôi rằng cuộc sống của anh ta đã hoàn toàn thay đổi từ khi quyết
định trở thành một người giỏi ăn nói và theo nó đến cùng với những
hành động cụ thể.
Tăng sự tự tin của bạn
Trở thành một người giỏi ăn nói sẽ có ích cho bạn trong mọi công
việc. Tuy nhiên, lý do quan trọng hơn để cải thiện kỹ năng nói trước
đám đông là tăng sự tự tin cho bạn. Các nhà tâm lý học đã chứng
minh rằng mức độ tự tin hay yêu quý bản thân quyết định phần lớn
đến chất lượng cuộc sống của bạn.
Khả năng diễn đạt và thuyết phục càng tốt thì bạn càng hài lòng về
bản thân. Điều này tỷ lệ thuận với sự lạc quan cũng như tự tin của
bạn hay thái độ tích cực, dễ chịu với mọi người xung quanh. Bạn
cũng sẽ vui vẻ, thoải mái hơn khi làm bất cứ việc gì.
Cải thiện hình ảnh cá nhân

Khi có thể nói năng lưu loát, hiệu quả, hình ảnh cá nhân của bạn
cũng sẽ được cải thiện. Nó giống như tấm gương phản chiếu con
người bên trong của bạn, là cách bạn nhìn nhận bản thân, nghĩ về
bản thân trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Hình ảnh cá nhân càng tích
cực, bạn càng có cơ hội thể hiện bản thân. Việc hình dung trước
những gì bạn sắp làm trong bất kỳ tình huống nào sẽ giúp bạn thể
hiện tốt hơn.
Chúng ta đều nhạy cảm với suy nghĩ, cảm xúc và đặc biệt là sự tôn
trọng của mọi người. Somerset Maugham4 từng viết, “Tất cả những
gì chúng ta làm trong cuộc sống chỉ để đổi lấy sự tôn trọng của
người khác, hay chí ít, không để mất đi nó”. Vì vậy, khi có kỹ năng
biểu đạt tốt, mọi người sẽ quý mến và tôn trọng bạn hơn; và bạn
cũng sẽ tự hào và trân trọng bản thân hơn. Khi mọi người phản hồi
tốt về cách ăn nói của bạn, hình ảnh của bạn sẽ được cải thiện. Bạn
sẽ nhìn nhận và suy nghĩ về bản thân một cách tích cực hơn. Mọi
người cũng sẽ cảm nhận được năng lực thực sự của bạn. Bạn có
thể bước đi, nói năng và hành động tự tin hơn rất nhiều.
4.

W. Somerset Maugham (1874-1965): nhà soạn kịch, nhà văn
người Anh, một trong những tác giả nổi tiếng đương thời.
Kỹ năng nói lưu loát có thể học được
Tin vui cho bạn là việc nói trước đám đông là một kỹ năng có thể
học được. Hầu hết các diễn giả hàng đầu hiện nay đều từng có lúc
không biết nói gì khi đứng ở bốt điện thoại. Rất nhiều người tự tin,
dõng dạc trước công chúng cũng từng sợ phải nói trước đám đông.
Mục tiêu của bạn là nằm trong 10% số người tự tin đó và luôn tự
nhắc mình rằng 10% số diễn giả thành công vốn đều là những
người sợ nói nhất. Để làm tốt một việc, bạn cần trải qua những lúc
tồi tệ với nó, giống như Harv Eker5 từng nói, “Mỗi chuyên gia đều
từng một lần gây ra thảm họa”.
5.

T. Harv Eker (1954): một tác giả, diễn giả và doanh nhân được
biết đến với các lý thuyết về sự giàu có và động lực phát triển.

Bạn cũng có thể từng nghe “Có công mài sắt, có ngày nên kim”, hay
phải làm thật tốt mới có kết quả tốt. Tuy nhiên, thực tế là có mắc lỗi
mới có thể đạt được kết quả ưng ý.
Trên con đường trở thành một diễn giả thành công, bạn sẽ mắc rất
nhiều lỗi lớn nhỏ. Bạn sẽ thường xuyên lo lắng và thiếu sót. Bạn có
thể nói sai hoặc quên mất phải nói gì. Bạn cũng có thể tự dưng nói lí
nhí, nói vấp hay thậm chí không biết điềumình đang nói là đúng hay
sai.
Ra khỏi vùng an toàn
Để đạt được thành công trong lĩnh vực diễn thuyết hay bất kỳ lĩnh
vực nào khác, bạn cần bước ra khỏi vùng an toàn và chấp nhận thử
thách. Bạn cần sẵn sàng đối mặt với sự vụng về, lúng túng trong
thời gian luyện tập nếu muốn đạt được trình độ cao hơn.
Chắc bạn vẫn còn nhớ câu chuyện về nhà hùng biện người Hy Lạp,
Demosthenes6, một trong những diễn giả nổi tiếng nhất vào thời cổ
đại. Khi mới bắt đầu, ông luôn lo lắng, ngại ngùng và gặp rắc rối vì
tật nói lắp và sợ nói của mình. Nhưng sau đó, ông vẫn quyết tâm trở
thành một diễn giả. Để vượt qua khó khăn, ông ngậm sỏi và đứng
trước biển nói thật lớn hàng giờ mỗi ngày. Ông dần sửa được tật
nói lắp và vượt qua nỗi sợ phát ngôn. Giọng ông cũng lớn hơn,
mạnh hơn và tự tin hơn. Cuối cùng, ông đã trở thành nhà hùng biện
vĩ đại trong lịch sử.
6.

Demosthenes (384–322 TCN): một chính khách nhà hùng biện
nổi tiếng người Hy Lạp cổ đại.
Nếu bạn đang bắt đầu hành trình trở thành diễn giả chuyên nghiệp,
cuốn sách này sẽ giúp cho bạn đi nhanh hơn trên con đường đó
một cách tự tin, quyết tâm và rõ ràng. Nếu đã là một diễn giả có kinh
nghiệm, bạn sẽ học được nhiều hơn về kỹ thuật, chiến thuật và
phương pháp để trở thành diễn giả nổi tiếng trong giới kinh doanh,
chính trị hay trong cuộc sống cá nhân của bạn.
Bốn tiêu chí để diễn thuyết xuất sắc (4 Ds)

Để trở thành diễn giả tài ba, bạn cần có đầy đủ bốn tiêu chí sau (4
Ds):
1. Mong muốn (Desire). Trước hết bạn cần tập trung, thổi bùng
ham muốn có kỹ năng nói tốt. Nếu mong muốn của bạn đủ lớn
và đủ kiên trì, không gì có thể ngăn cản bạn đạt được mục tiêu
của mình. Tuy nhiên, chỉ ước mong thôi chưa đủ.
2. Quyết định (Decision). Hằng ngày bạn phải đưa ra quyết định
rằng bạn sẽ thật cố gắng, nỗ lực vượt qua các trở ngại và làm
bất cứ việc gì để cải thiện kỹ năng nói.
3. Nguyên tắc (Discipline). Bạn cần có nguyên tắc riêng cho việc
lên kế hoạch, chuẩn bị và truyền tải bài nói cũng như bài thuyết
trình đến người nghe, lặp đi lặp lại nó nhiều lần cho thật lưu
loát. Không có lối tắt cho việc phát triển những kỹnăng thiết
yếu.
4. Quyết tâm (Determination). Cuối cùng, bạn cần phải quyết tâm,
kiên trì dù có gặp bất cứ thất bại, trở ngại nào, hay thậm chí là
những tình huống xấu hổ, dở khóc dở cười.
Giới hạn duy nhất chính là bản thân bạn
Kẻ thù lớn nhất của chúng ta luôn là sự nghi ngại và nỗi sợ hãi.
Không có bất cứ giới hạn nào cho những gì bạn có thể làm, sở hữu
hay có thể trở thành, ngoại trừ giới hạn bạn tự đặt ra cho chính
mình.
Trong nhiều năm, tôi đã có hơn 4000 bài thuyết trình và diễn thuyết
trước hơn năm triệu người trên 46 quốc gia. Trong các phần tiếp
theo, tôi sẽ chỉ cho bạn từng bước để trở nên can đảm, tự tin và
trau dồi nhiều kỹ năng hơn để diễn thuyết thành công trong mọi tình
huống.

Chương 1Nghệ thuật nói và
hùng biện
Tất cả nỗ lực hùng biện của ông đều phục vụ cho những mục
đích nhất định. Ông không bao giờ nói chỉ để được nghe.
— ABRAHAM LINCOLN —
trong bài điếu văn cho Henry Clay
Lịch sử chứng minh rằng một bài nói hiệu quả từ một cá nhân có
thể thuyết phục được nhiều người. Tương tự vậy, mục đích của việc
nói trước công chúng là tạo ra hành động, nếu không có lời nói của
diễn giả, hành động đó sẽ chẳng bao giờ xảy ra. Ví dụ như khi
Demosthenes phát biểu, mọi người nói, “Thật là một diễn giả tài ba”;
nhưng khi Alcibiades7 nói, mọi người sẽ hô hào nhau, “Cùng tiến
lên nào!”.
7.

Alcibiades (450-404 TCN): một chính khách, nhà hùng biện và là
vị tướng nổi tiếng người Hy Lạp cổ đại.
Là một diễn giả, công việc của bạn là dùng lời nói để tạo động lực
và khuyến khích người nghe suy nghĩ, cảm nhận và hành động khác
đi. Việc này sẽ khiến họ hành động bằng cách này hay cách khác,
thúc đẩy họ “tiến lên”.
May mắn là việc trở thành bậc thầy diễn thuyết hay diễn giả trong
giới kinh doanh là kỹ năng có thể học được. Nếu bạn có thể học lái
xe, đánh máy hay sử dụng điện thoại, bạn cũng có thể trở thành một
diễn giả chuyên nghiệp, tài ba và thay đổi không chỉ cuộc sống của
bạn mà còn có thể mang đến sự thay đổi cho chính những khán
thính giả của bạn.
Ba yếu tố của sự thuyết phục

Aristotle là triết gia lớn đầu tiên nhận ra tầm quan trọng của nghệ
thuật hùng biện như một công cụ thiết yếu của nhà lãnh đạo. Ông
chia các yếu tố chính yếu của sự thuyết phục ra làm ba phần: logos
(logic), ethos (đạo đức), pathos (cảm xúc). Hãy cùng tìm hiểu về
chúng.
Khía cạnh thứ nhất là logos. Logos là sự logic, là lời nói và lý do bạn
đưa ra trong lời biện luận của mình. Điều quan trọng là tất cả những
gì bạn đưa ra phải liên kết với nhau như các mắt xích hay miếng
ghép để tạo nên những câu nói hoặc lập luận có nghĩa. Khi suy nghĩ
về những gì sắp nói, bạn sắp xếp các ý thành hệ thống từ tổng quan
đến chi tiết, từ mở đầu đến kết luận, ý sau kết hợp với ý trước để
tạo thành lập luận thuyết phục.
Khía cạnh thứ hai là ethos. Nó thể hiện tính cách, nhân phẩm và
niềm tin khi bạn nói. Gia tăng uy tín trước và sau bài diễn thuyết sẽ
khiến người nghe dễ chấp nhận lập luận và làm theo lời khuyên của
bạn.
Khía cạnh thứ ba là pathos, phần cảm xúc trong lập luận của bạn và
có thể cũng là phần quan trọng nhất. Đó là khi bạn sử dụng yếu tố
cảm xúc để kết nối với người nghe, tạo động lực để họ thay đổi suy
nghĩ và bắt đầu hành động.
Cả ba yếu tố logos, ethos và pathos đều cần được vận dụng cùng
lúc để làm lay động và thuyết phục người nghe theo quan điểm của
bạn.
Ba thành phần tạo nên thông điệp của bạn
Vài năm trước, Albert Mehrabian8 từ Đại học California, Los
Angeles (UCLA) đã tiến hành một chuỗi các nghiên cứu về giao tiếp
hiệu quả. Ông kết luận rằng có ba thành phần tạo nên một thông
điệp bằng lời nói: ngôn từ, ngữ điệu và ngôn ngữ cơ thể của người
nói.
8.

Albert Mehrabian (1939): giáo sư Tâm lý học ở trường Đại học
California, Los Angeles, được biết đến qua các ấn phẩm về tầm

quan trọng của các thông điệp ngôn từ và phi ngôn từ.
Ngôn từ
Điều đáng ngạc nhiên là theo Mehrabian, ngôn từ là thành phần chỉ
chiếm 7% trong thông điệp ngôn ngữ. Dĩ nhiên từ ngữ bạn dùng
phải thực sự đắt giá và cần được chọn lựa kỹ lưỡng. Chúng cần
được sắp xếp theo trình tự và đúng ngữ pháp. Tuy nhiên, người
nghe sẽ nhanh cảm thấy nhàm chán nếu một diễn giả chỉ nói đều
đều dù bài thuyết trình đó ý nghĩa đến thế nào. Vì vậy, chỉ mình
ngôn từ thôi là chưa đủ.
Ngữ điệu
Yếu tố thứ hai trong giao tiếp là ngữ điệu. Theo tính toán của ông
thì 38% thông điệp của diễn giả được tạo nên từ ngữ điệu và cách
nhấn mạnh vào các từ quan trọng.
Ví dụ như câu nói “Anh yêu em nhiều lắm!”. Nếu bạn nhấn mạnh
vào bất kỳ từ nào trong câu đó hoặc biến nó thành câu hỏi, ý nghĩa
của toàn bộ câu nói sẽ thay đổi. Cứ thử mà xem. Hãy dùng ngữ
điệu để thể hiện sự chân thành trong lời nói hay câu hỏi của bạn.
Lưu ý rằng ngữ nghĩa có thể hoàn toàn thay đổi khi bạn nhấn mạnh
vào một từ nào đó.
Phái mày râu ai cũng từng một lần tranh cãi với người phụ nữ của
mình về những việc hết sức bình thường. Đó là bởi vì nam giới
thường có xu hướng sử dụng lời nói như một công cụ, còn phụ nữ
sử dụng chúng để thấu hiểu và xây dựng mối quan hệ, họ nghe và
hiểu một từ theo nhiều nghĩa khác nhau. Ví dụ, phụ nữ có thể giận
dữ hoặc bị tổn thương khi nghe một câu nói, trong khi người phát
ngôn vẫn có thể vô tư trả lời, “Nhưng anh chỉ nói thế này thôi mà”.
Và dĩ nhiên, sau đó cô ấy sẽ bực tức trả lời, “Vấn đề không phải là
anh nói gì, mà là cách anh nói”.
Chỉ cần thay đổi ngữ điệu, bạn sẽ có thể thay đổi toàn bộ thông điệp
và những ảnh hưởng của nó đối với người nghe.
ể

Ngôn ngữ cơ thể
Mehrabian cũng chỉ ra rằng 55% thông điệp còn lại nằm trong ngôn
ngữ cơ thể của người nói, vì số dây thần kinh từ mắt đến não nhiều
hơn gấp 22 lần số dây thần kinh từ tai đến não.
Chính vì vậy, ấn tượng thị giác có tác động rất mạnh mẽ.
Chú ý phong cách giao tiếp của bạn
Người giao tiếp thông minh thường chú ý đến ảnh hưởng ngôn ngữ
hình thể của mình lên sự tiếp nhận thông điệp họ muốn truyền tải.
Khi bạn thả lỏng hai tay dọc bên người, lòng bàn tay úp vào hông,
nhìn thẳng vào người nghe và mỉm cười khi nói, khán giả của bạn
sẽ cảm thấy thoải mái và dễ dàng tiếp thu thông điệp. Nếu bạn giữ
vẻ mặt nghiêm trọng, không cười, khoanh tay hoặc giữ chặt lấy bục
thuyết trình, người nghe sẽ cảm thấy bạn giống như một vị phụ
huynh đang tức giận mắng mỏ họ. Họ sẽ có tâm lý đề phòng và
không tiếp nhận thông điệp của bạn; mọi nỗ lực thuyết phục họ suy
nghĩ và hành động theo cách bạn muốn cũng sẽ thất bại. Vì vậy,
ngôn ngữ cơ thể là rất quan trọng đấy!
Bởi vì tôi đã từng diễn thuyết rất nhiều lần trước đám đông, nên mọi
người rất hay nhờ tôi nhận xét về bài nói hay bài thuyết trình của họ
trong các buổi hội thảo. Tôi thường cố gắng không đưa ra lời phê
bình, vì mọi người thường sẽ rất nhạy cảm với những lời nhận xét
không mang tính đóng góp và không tích cực. Thay vào đó, thật
ngạc nhiên là tôi rất hay đưa ra cùng một lời khuyên cho rất nhiều
người: “Nói chậm lại, dừng lại và mỉm cười ở các dấu câu và giữa
các câu”.
Điều đáng ngạc nhiên nữa là rất nhiều diễn giả làm theo lời khuyên
này và ngay lập tức nhận ra sự thay đổi đáng kể về phản ứng của
người nghe. Khi bạn nói chậm lại, lời nói sẽ rõ ràng hơn; ngữ điệu
của bạn cũng nhịp nhàng, dễ nghe hơn. Và khi bạn cười, bạn sẽ
truyền cho người nghe cảm giác ấm áp, thân thiện và dễ được chấp
nhận. Những điều này làm cho người nghe của bạn thoải mái và cởi

mở hơn với thông điệp của bạn. Chúng ta sẽ nói về vấn đề này rõ
hơn ở Chương 8.
Cấu trúc đơn giản cho bài phát biểu ngắn
Đây là cấu trúc ba phần đơn giản bạn có thể dùng cho mọi bài nói.
Bạn có thể dùng nó cho bài thuyết trình kéo dài một phút hoặc 30
phút.
Phần 1
Phần mở đầu. Trong phần này, bạn truyền đạt thật đơn giản cho
người nghe biết bạn chuẩn bị nói gì. Ví dụ, bạn có thể nói: “Cảm ơn
mọi người đã có mặt ở đây. Hôm nay, tôi muốn nói với các bạn ba
vấn đề mà ngành chúng ta đang phải đối mặt vàđiều chúng ta có
thể làm để biến chúng thành lợi thế của mình trong vài tháng tới”.
Đoạn mở đầu này sẽ giúp cho người nghe có sự chuẩn bị trước để
tiếp nhận thông tin và giúp bạn bám sát được lộ trình bài nói.
Phần 2
Ở phần này, bạn sẽ trình bày chi tiết những gì bạn đã nói ở phần
một. Nó có thể bao gồm một, hai hoặc ba ý. Nếu là bài nói ngắn, sẽ
có ba điểm chính được diễn giải theo trình tự nhất định. Ví dụ, bạn
có thể nói: “Chúng ta đang đối mặt với sự cạnh tranh trên thị trường
ngày càng gay gắt, mức lợi nhuận giảm và thị hiếu của khách hàng
thay đổi. Chúng ta cần tìm hiểu kỹ từng vấn đề, sắp xếp và cân
nhắc phương án hiệu quả để xử lý chúng”.
Phần 3
Đây là phần tổng hợp lại những gì bạn vừa nói. Đừng nên hy vọng
người nghe sẽ nhớ tất cả chỉ sau một lần bạn nói. Hãy tổng hợp và
nhắc lại những gì hữu ích và thú vị nhất. Ví dụ, bạn có thể nói:
Tóm lại, để giải quyết tình trạng thị trường ngày một cạnh tranh,
chúng ta phải cải thiện chất lượng dịch vụ, sản phẩm và tăng tốc độ

vận chuyển đến người tiêu dùng. Để xử lý sự bão hòa của thị
trường, chúng ta cần mở rộng thị trường mới và tăng lượng mặt
hàng bán ra để thu hút người tiêu dùng. Để thích ứng với sự thay
đổi thị hiếu, chúng ta cần phải phát triển và định vị sản phẩm khách
hàng mong muốn trong thời điểm hiện tại hơn là tập trung vào nhu
cầu của họ trong quá khứ. Nếu các bạn cam kết thực hiện các
phương án trên, chúng ta sẽ không chỉ tồn tại mà còn có thể phát
triển hơn thế trong thời gian tới. Xin cảm ơn.
Nói cũng là một công việc
Peggy Noonan, người ghi chép cho Ronald Reagan từng viết, “Mỗi
bài nói đều là một công việc”.
Một trong những việc quan trọng cần làm trước khi nói là suy nghĩ
kỹ mọi thứ từ đầu đến cuối. Xác định mục đích bài nói. Tự đặt ra
“câu hỏi trọng tâm” là gì: “Nếu người nghe được phỏng vấn sau bài
diễn thuyết rằng: 'Bạn rút ra được gì sau bài diễn thuyết và bạn sẽ
thay đổi theo nó chứ?', bạn muốn khán giả của mình nói điều gì?”
Mọi thứ bạn nói, từ phần mở đầu đến nội dung và kết luận cần
nhằm vào một mục đích nhất định.
Khi làm việc với khách hàng, tôi thường hỏi họ về “câu hỏi trọng
tâm”, tại sao họ mời tôi đến diễn thuyết và điều họ muốn nhận được
là gì. Sau khi thảo luận và thống nhất chính xác người nghe muốn
gì, nghĩ gì, cảm nhận thế nào và sẽ hành động như thế nào, tôi mới
bắt đầu bài nói của mình. Khi mọi thứ đã rõ ràng, tôi mới bắt đầu
xây dựng bài nói hay buổi hội thảo từ đầu đến cuối để đảm bảo đạt
được kết quả như mong muốn. Bạn cũng có thể làm như vậy.
Cấu trúc phức hợp cho bài nói dài hơn
Để chuẩn bị một bài nói dài, bạn cần sử dụng cấu trúc phức tạp
hơn. Nó đòi hỏi phải theo sát tám bước được trình bày sau đây:
1. Mở đầu. Mục đích của phần mở đầu là thu hút sự chú ý của
khán giả, tạo kỳ vọng và hướng sự tập trung của người nghe về

phía diễn giả. Mọi thứ sẽ rất vô nghĩa khi bạn nói mà không ai
chú ý nghe.
2. Giới thiệu. Đây là phần đưa ra chủ đề bạn muốn nói và giải
thích tầm quan trọng của nó.
3. Luận điểm đầu tiên. Bắt đầu vào nội dung chính. Luận điểm
đầu tiên sẽ được đưa ra và truyền tải nội dung bạn đã đề cập ở
phần 2.
4. Chuyển ý sang luận điểm tiếp theo. Bạn cần có dấu hiệu để thể
hiện rõ là đã kết thúc ý đầu và đang chuyển sang ý tiếp theo.
Việc chuyển ý là cả một nghệ thuật.
5. Luận điểm thứ hai. Luận điểm này cần được trình bày hợp logic
với luận điểm trước.
6. Chuyển ý. Cũng giống như ở bước 4, bạn cần làm cho người
nghe hiểu rõ rằng bạn đang chuyển sang ý mới.
7. Luận điểm thứ ba. Luận điểm này cần chuyển tiếp, kết nối tự
nhiên với hai luận điểm đầu và chuyển dần về phần kết luận.
8. Tổng kết. Đây là phần bạn đưa ra kết luận và kêu gọi hành
động.
Ở Chương 2, bạn sẽ được học cách sắp xếp và phát triển một bài
nói để có thể đạt được những mục tiêu trên theo đúng trình tự.
Để trau dồi kỹ năng nói hiệu quả, cách duy nhất là luyện tập hằng
ngày, đặc biệt là luyện nói to. Qua nhiều năm, tôi đã nghehàng trăm
bài nói của các chuyên gia và những người mới bắt đầu, và bạn có
thể biết được khi nào họ có chuẩn bị, khi nào không.
Phong thái và ngoại hình khi nói
Tác giả nổi tiếng Elbert Hubbard9 từng được hỏi làm thế nào để có
thể trở thành một nhà văn. Ông nói, “Cách duy nhất để học viết là
viết, viết, viết và viết”.
9.

Elbert Green Hubbard (19/6/1856-7/5/1915): nhà văn, chủ bút,
nghệ nhân và triết gia người Mỹ. Ông được biết tới nhiều nhất như
là người sáng lập ra cộng đồng nghệ nhân Roycroft tại East Aurora,
New York. Trong các tác phẩm của ông, được biết tới nhiều nhất là

chín tập Những chuyến thăm ngôi nhà của những người vĩ đại và
truyện ngắn Thông điệp tới Garcia.
Cũng như vậy, để luyện nói, cách duy nhất là nói, nói, nói và nói.
Học nói cũng như học các kỹ năng khác, đòi hỏi phải luyện tập
thường xuyên cho đến khi bạn đủ khả năng để giao tiếp và thuyết
phục người khác.
Một trong những cách tốt nhất để cải thiện phong cách ngôn ngữ và
khả năng diễn đạt là ngâm thơ. Học thuộc một bài thơ mà bạn thích,
sau đó học ngâm thật nhiều lần. Luôn nhớ tập trung năng lượng và
cảm xúc vào giọng nói. Đa dạng hóa âm điệu, ngữ điệu và có điểm
nhấn. Tưởng tượng rằng bạn đang diễn thử một vai trong bộ phim
có thể khiến bạn nổi tiếng và giàu có.Ngâm từng câu thơ thật truyền
cảm như bạn đang truyền cảm xúc và nhiệt huyết của mình sang
người nghe.
Khi đọc một bài thơ hay, bạn không chỉ biết cách nói mà còn học
được cách sử dụng từ ngữ đa dạng, làm tăng hiệu quả lời nói của
mình. Nguyên tắc là: mọi người sẽ quên những gì bạn nói, nhưng
họ sẽ nhớ cách bạn diễn đạt. Chỉ cần thay đổi cách nhấn nhá câu
chữ, bạn sẽ tạo ra một bản hòa tấu cho bài nói của mình và người
nghe sẽ dễ dàng nắm bắt thông điệp của bạn.
Cách luyện tập khác là đọc các tác phẩm của Shakespeare, đặc biệt
các tác phẩm độc thoại nổi tiếng như Hamlet, Macbeth,Julius
Caesar và Romeo và Juliet. Chúng sẽ giúp bạn mở rộng vốn từ và
khả năng hùng biện của mình.
Học từ người khác
Một trong những cách tốt nhất để cải thiện kỹ năng nói là học hỏi từ
những diễn giả khác. Và nhớ ghi chú lại. Bạn cần quan sát dáng đi,
giọng nói và cử chỉ của họ; nắm bắt cách họ mở đầu bài nói, chuyển
ý, đưa ví dụ, mô tả, khiếu hài hước và cách kết luận, tóm tắt lại ý
chính cho người nghe.

Tổng hợp lại những gì bạn quan sát được từ đầu đến cuối bài nói
thành một danh sách và cho điểm diễn giả theo thang từ 1 đến 10
cho từng đầu mục. Suy nghĩ xem diễn giả đó có thể làm gì để bài
nói được tốt hơn, và nếu là bạn, bạn sẽ làm như thế nào.
Bạn cũng nên nghe những bài phát biểu nổi tiếng. Nghe đi nghe lại
nhiều lần, chú ý cách diễn giả dùng ba yếu tố logos, ethosvà pathos
để thuyết phục người nghe tư duy, cảm nhận và hành động theo
như thế nào.
Kết luận
Điểm đặc biệt trong việc giao tiếp là bạn càng nói nhiều sẽ càng giỏi
lên. Để nắm bắt được nghệ thuật giao tiếp và trở thành chuyên gia
hùng biện, bạn phải học và luyện tập miệt mài ngày này qua tháng
khác. Không thể đốt cháy giai đoạn.
Luôn nhớ rằng việc chuẩn bị trước bài nói quyết định kết quả của
bài nói đó. Vì vậy, hãy dành thời gian để phát triển tư duy logic,
chuẩn bị câu chữ và sẵn sàng mọi thứ để đạt được mục tiêu và
chinh phục khán giả. Luyện tập hằng ngày. Ngâm thơ hằng ngày.
Đọc tự truyện hằng ngày. Quan sát các diễn giả khác, nhận xét để
rút ra kinh nghiệm cho bản thân và trở thành diễn giả xuất sắc. Với
kỹ năng này, không có bất cứ giới hạn nào cả.

Chương 2Lên kế hoạch và
chuẩn bị đơn giản
Giá trị của một người được đo bằng những gì người đó theo
đuổi.
— MARCUS AURELIUS —
90% thành công của diễn giả được tạo nên từ khâu chuẩn bị.
Ernest Hemingway10 từng viết, “Bạn phải giải nghĩa được mỗi từ
bạn viết bằng ít nhất 10 từ, nếu không người đọc sẽ không tin vào
điều đó”. Trong diễn thuyết cũng vậy, bạn cần nghiên cứu trên 100
từ cho mỗi từ bạn nói, hoặc người nghe sẽ biết ngay rằng bạn đang
không hiểu mình nói gì. Khán giả sẽ nhanh chóng nhận ra bạn
không hiểu sâu về đề tài bạn đang nói trừ khi bạn đã chuẩn bị mọi
thứ thật hoàn hảo.
10.

Ernest Miller Hemingway (21/7/1899-2/7/1961): một tiểu thuyết
gia người Mỹ, một nhà văn viết truyện ngắn và là một nhà báo. Ông
là một phần của cộng đồng những người xa xứ ở Paris trong thập
niên 20 của thế kỷ XX, và là một trong những cựu quân nhân trong
Chiến tranh thế giới I, sau đó được biết đến qua Thế hệ bỏ đi (Lost
Generation). Ông đã nhận được giải Pulitzer năm 1953 với tiểu
thuyết Ông già và biển cả, và giải Nobel Văn học năm 1954.
Nếu khán thính giả của bạn là những người đủ thông minh và sáng
suốt, việc bạn chuẩn bị không kỹ sẽ tạo điểm trừ trong mắt họ và
làm giảm uy tín của bạn – khía cạnh về đạo đức (ethos). Nếu bạn
không chuẩn bị kỹ trước mỗi bài nói, hay thậm chí nói với người
nghe rằng “tôi không phải chuyên gia trong lĩnh vực này”, họ sẽ
ngay lập tức không tiếp nhận thông điệp của bạn dù nó có hay đến
thế nào.

Mặt khác, việc chuẩn bị kĩ lưỡng sẽ mang lại kết quả rõ ràng ngay
lập tức. Nó làm tăng uy tín của bạn, gây ấn tượng mạnh với người
nghe, khiến họ cởi mở và dễ dàng tiếp nhận thông điệp của bạn
hơn.
Bắt đầu với đặc điểm, tính cách của người nghe
Nên bắt đầu chuẩn bị từ việc tìm hiểu đối tượng tiếp nhận bài nói.
Luôn nhớ rằng bạn không tìm hiểu bản thân mà là tìm hiểungười
nghe.
Bạn sẽ giống một người nghiên cứu thị trường và cần phải hiểu
thấu khách hàng của mình. Họ là ai? Ai sẽ là khán giả của bạn? Đây
là chìa khóa để có sự chuẩn bị tốt nhất và có bài nói hiệu quả nhất.
Sau đây là một số đặc điểm cụ thể có thể dùng để đo ni đóng giày
cho bài nói của bạn.
Tuổi và độ tuổi
Khán giả của bạn bao nhiêu tuổi và đang nằm trong độ tuổi nào?
Khán giả trẻ sẽ có cách hiểu, kiến thức văn hóa, nền tảng khác so
với khán giả ở lứa tuổi lớn hơn. Phân tích độ tuổi là việc rất quan
trọng.
Giới tính
Tỷ lệ giới tính người nghe của bạn là bao nhiêu? Sẽ có lúc là 50-50.
Cũng sẽ có lúc 95% là nam hoặc 95% là nữ. Biết được tỷ lệ này sẽ
giúp bạn chuẩn bị bài nói phù hợp với nhiều điểm nhấn hợp lý hơn.
Thu nhập
Mức thu nhập của khán giả của bạn là bao nhiêu? Bình quân họ
kiếm được bao nhiêu mỗi tháng? Mức thấp nhất và cao nhất?
Thông thường, họ kiếm tiền bằng cách nào và có những yếu tố nào
ảnh hưởng tới thu nhập của họ? Hiểu rõ điều này sẽ giúp bạn biết
cách đề cập đến các chủ đề liên quan đến tài chính, thu nhập theo
cách họ có thể chấp nhận được.

Giáo dục
Khán thính giả của bạn có trình độ học vấn ra sao? Đại học, trung
học hay cao đẳng? Thuộc lĩnh vực nghệ thuật hay kỹ thuật? Nắm
bắt được trình độ và chuyên môn của người nghe sẽ giúp bạn chọn
được ví dụ, hình ảnh và ngôn ngữ phù hợp.
Nghề nghiệp
Khán thính giả của bạn làm nghề gì? Họ đã làm trong lĩnh vực đó
được bao lâu? Lĩnh vực họ làm đang gặp những vấn đề gì? Hiện tại
là thời điểm họ nên bùng nổ hay nên thu hẹp trong lĩnh vực đó?
Tình trạng hôn nhân
Tình trạng hôn nhân của người nghe như thế nào? Đã kết hôn, độc
thân, đã ly dị, hay góa bụa? Hầu hết họ đều đã kết hôn hay hầu hết
còn độc thân? Đã có con chưa? Đây là những yếu tố quan trọng
bạn cần tìm hiểu.
Mức độ am hiểu đề tài của người nghe
Khán giả có am hiểu về đề tài của bạn không? Bao nhiêu người
trong số họ biết về những gì bạn sắp nói? Với họ, đề tài của bạn
hoàn toàn mới mẻ hay họ đã có chút ít kiến thức về nó? Thông tin
này sẽ giúp bạn quyết định được mức độ phức tạp và chuyên sâu
của bài nói.
Cách suy nghĩ của người nghe
Phân tích khán giả của bạn bằng cách trả lời các câu hỏi sau:
Mục đích và mong muốn của họ là gì?
Khi nhắc đến chủ đề của bài nói, họ sẽ hy vọng hay e ngại?
Bạn có thể đáp ứng được những nhu cầu gì cho họ qua lời
khuyên của mình?
Giá trị và niềm tin của họ là gì?
Quan điểm chính trị của họ là gì?

Tôn giáo và tín ngưỡng của họ là gì?
Họ đang lo lắng hay có vấn đề gì?
Nắm bắt được cảm xúc của người nghe với bài nói có thể giúp bạn
kết nối dễ dàng với họ. Bạn có thể hỏi các diễn giả những câu hỏi
này hoặc tham khảo trên website hay các ấn phẩm của họ để tìm
thấy câu trả lời bạn cần.
Mong muốn thông thường của người nghe
Biết được mong muốn, mục tiêu và suy nghĩ của người nghe là rất
quan trọng. Ví dụ, khi tôi thuyết trình cho khán giả là các chuyên gia
bán hàng, doanh nhân, chủ doanh nghiệp và nhà tiếp thị, điều mà
họ mong muốn là thành công về tài chính. Vì vậy, mọi thứ tôi nói
đều phải liên quan đến cách họ có thể biến những ý tưởng trong
đầu thành dòng tiền và lợi nhuận. Bằng cách nói theo hướng này,
người nghe của tôi bám sát vào bài nói, nghe kỹ từng lời tôi nói và
hưởng ứng rất nhiệt tình. Bạn cũng c...